ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

ถ้ากล้าพูดและกล้ายอมรับความจริงกัน การเมืองไทยวันนี้มี 4 ภาคหรือ 4 กลุ่มพลังที่มีบทบาทและมีอิทธิพลต่อคุณภาพและรูปโฉมของการเมืองไทย

4 ภาคหรือ 4 กลุ่มพลังที่ว่านี้คือ ภาครัฐสภา ภาคประชาชน ภาคราชการ และภาคผู้มีบารมี

ในแต่ละภาคล้วนมีกลุ่มทุนหรือนักธุรกิจให้การสนับสนุนหรือเข้ามาเกี่ยวพันอยู่ทั้งสิ้น จะต่างกันเพียงที่บางภาคมีมาก บางภาคมีน้อย บางครั้งเข้ามาสนับสนุนอย่างเปิดเผย บางครั้งไม่เปิดเผย

การเมืองภาครัฐสภากับการเมืองภาคประชาชนนั้น มีบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญรับรอง แต่การเมืองภาคราชการกับภาคผู้มีบารมีไม่มี

1. การเมืองภาครัฐสภา หรือที่หลายคนชอบเรียกว่า “การเมืองในระบบ” ตัวแสดงที่สำคัญคือ พรรคการเมือง สมาชิกพรรคการเมือง นักการเมือง และผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้ง โดยมีคณะกรรมการการเลือกตั้งหรือ กกต. เป็นผู้กำกับการแสดงให้อยู่ในกฎกติกา การเมืองภาครัฐสภาเป็นภาคการเมืองหลักของการเมืองในระบอบประชาธิปไตย ตัวแสดงแต่ละตัวล้วนเป็นตัวแทนหรือยืนอยู่บนจุดยืนของกลุ่มผลประโยชน์ที่แน่นอน ไม่เว้นแม้ชาวบ้านผู้มีสิทธิออกเสียงเลือกตั้งไม่ว่าจะโดยรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวก็ตาม การเมืองภาคนี้ได้รับการยอมรับในเบื้องต้นว่าสามารถสะท้อนความต้องการของประชาชนว่าต้องการให้ใครมานำพาประเทศชาติไปในทิศทางไหน แต่น่าอนาถที่ผ่านมา การเมืองภาคนี้ของไทยประสบความล้มเหลวมากกว่าความสำเร็จ 75 ปีที่สถาปนาระบอบประชาธิปไตย มีช่วงที่เป็นประชาธิปไตยจริงๆ เพียงไม่กี่ปีเท่านั้น
2.  การเมืองภาคประชาชน หรือที่บางคนเรียกอย่างดูถูกเหยียดหยามว่า “การเมืองนอกระบบ” บ้าง “การเมืองบนถนน” บ้าง และ “การเมืองของพวกกฎหมู่” บ้าง ทั้งที่ความจริงแล้วเป็นการเมืองระบบหนึ่งที่มีบทบัญญัติในรัฐธรรมนูญรองรับไว้โดยชัดเจน ตัวแสดงที่สำคัญคือ องค์กรเคลื่อนไหวภาคเอกชน รวมทั้งประชาชนที่มีการจัดตั้งเป็นครั้งคราวและไม่มีการจัดตั้ง นอกจากนี้บ่อยครั้งยังมีสมาชิกพรรคการเมืองเข้าร่วมในการเคลื่อนไหวการเมืองของภาคนี้ ตัวอย่างของการเมืองภาคประชาชนที่สำคัญ เช่น การเดินขบวนคัดค้านการเลือกตั้งสกปรกปี 2500 การเดินขบวนคัดค้านฐานทัพอเมริกา การชุมนุมเดินขบวนในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 6 ตุลาคม และพฤษภาทมิฬ การชุมนุมเดินขบวนคัดค้านการสร้างเขื่อนและโรงไฟฟ้าต่างๆ การชุมนุมเดินขบวนขับไล่อดีตนายกรัฐมนตรีทักษิณ และการบุกรัฐสภาขององค์กรภาคประชาชนเพื่อคัดค้านการเร่งออกกฎหมายของ สนช.เมื่อเร็วๆ นี้ เป็นต้น
3.  การเมืองภาคราชการ คือการเมืองที่เล่นโดยข้าราชการพลเรือนและข้าราชการทหารตำรวจ เป็นภาคการเมืองที่รัฐธรรมนูญไม่รับรอง แต่กลับมีอิทธิพลอย่างมากต่อการเมืองภาคหลักของไทย ไม่เพียงคำกล่าวที่ว่า “พรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดคือพรรคข้าราชการ” ที่ลึกๆ แล้ว นักการเมืองไทยมักแหยงไม่อยากปะทะหรือมีเรื่องด้วยเท่านั้น การรัฐประหารยึดอำนาจการปกครอง ยุติการทำงานของรัฐสภา ล้มเลิกรัฐธรรมนูญที่นำโดยผู้บัญชาการทหารและตำรวจหลายสิบครั้งที่ผ่านมา ล้วนเป็นพยานหลักฐานที่ไม่อาจปฏิเสธได้ถึงอำนาจอิทธิพลของพลังการเมืองภาคนี้ ตัวแสดงหลักที่เป็นทหารตำรวจของการเมืองภาคนี้นอกจากจะทำเพื่อผลประโยชน์ของกลุ่มตนแล้ว บางครั้งก็ถูกขอร้องให้ช่วยทำ
4.  การเมืองภาคผู้มีบารมี สังคมไทยเป็นสังคมที่มีริ้วรอยวัฒนธรรมตกค้างจากยุคศักดินาค่อนข้างมาก การขึ้นต่อและยอมรับด้วยศรัทธาที่มีต่อผู้หลักผู้ใหญ่ ผู้มีอำนาจบารมีในสังคมที่แม้ไม่ดำรงตำแหน่งทางการเมืองโดยตรงยังคงมีอิทธิพลอยู่อย่างมาก เห็นได้จากทั้งผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองและการทหารต่างให้ความเคารพเกรงใจ ในอดีตภาคผู้มีบารมีไม่ค่อยลดตัวลงมายุ่งเกี่ยวกับการเมืองจนเกินไป สังคมก็จะให้การยอมรับค่อนข้างสูง แต่ในระยะหลังๆ ที่ภาคผู้มีบารมีกระโดดลงมาแสดงเองโดยตรงหลายหน ทำให้ภาพที่สังคมให้ความเคารพ กลับกลายเป็นภาพของคู่ต่อสู้ทางการเมืองในสายตาของคนบางคนหรือกลุ่มการเมืองบางกลุ่มไป

ผลการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 23 ธันวาคมที่ผ่านมา และการจัดตั้งรัฐบาลที่กำลังดำเนินอยู่เวลานี้ ตลอดถึงการบริหารประเทศที่จะดำเนินต่อไป เป็นความรับผิดชอบของการเมืองภาครัฐสภาโดยตรง ดังนั้นคุณภาพของการเมืองไทยนับแต่วันนี้จึงตกอยู่ในมือของพรรคการเมืองและนักการเมืองที่ได้รับการเลือกตั้งเข้ามา หากกระทำไม่ดี ก็เป็นธรรมดาอยู่เองที่การเมืองภาคอื่นๆ จะต้องเข้ามาแสดงบทบาทแทน ด้วยเหตุนี้ คำพูดทำนองที่ว่า “อย่าลากการเมืองลงถนน” นั้น ควรต้องย้อนถามกันใหม่ว่า ถ้าการเมืองในรัฐสภาซึ่งเป็นภาคหลักของการเมืองในระบอบประชาธิปไตยทำหน้าที่ของตนดี ไหนเลยจะมีใครมาลากมันลงถนน ถ้าการเมืองในรัฐสภาไม่เอาแต่ทะเลาะเบาะแว้งแย่งชิงผลประโยชน์ให้ตน ทำลายผลประโยชน์ของประเทศชาติและของคนอื่น ไหนเลยจะมีใครออกมาเดินขบวนหรือเอารถถังออกมาจอดนอกบ้าน และถ้าการเมืองในรัฐสภาคิดถึงประเทศชาติ คิดถึงประชาชน นักการเมืองก็ต้องพร้อมที่จะลงจากเวทีในยามที่ไม่เป็นที่ต้อนรับของประชาชน เพื่อรักษาระบอบประชาธิปไตยให้คงไว้ ไม่ใช่ดื้อดึงเกาะเก้าอี้จนปล่อยให้รถถังออกมาล้มระบอบประชาธิปไตยอย่างที่ผ่านมา

26 ธันวาคม 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 27 ธันวาคม 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

การเลือกตั้งวันที่ 23 ธันวาคมที่จะถึงนี้ พรรคการเมืองตั้งแต่ลำดับสามลงมาซึ่งเป็นตัวแปรสำคัญในการจัดตั้งรัฐบาล ถ้าไม่นับพรรคมัชฌิมาธิปไตยที่สร้างตำนานการเมืองภายในพรรคที่พิลึกพิลั่นที่สุดเท่าที่เคยมีพรรคการเมืองในประเทศนี้มา พรรคที่มีสีสันและได้รับความสนอกสนใจจากคอการเมืองมากที่สุดเห็นจะได้แก่พรรคชาติไทยของคุณบรรหาร ศิลปอาชา


ที่กล่าวเช่นนี้ไม่ได้หมายถึงการออกมาวาดลวดลายหลายยกหลายฉากที่ผ่านมาของคุณชูวิทย์ กมลวิศิษฎ์ อดีตรองหัวหน้าพรรค ไม่ได้หมายถึงกรณีสะพานหักตกน้ำครำของคุณบรรหารกับคุณแบม จณิสตา และไม่ได้หมายถึงการลื่นไหลไปมาระหว่างการปราศรัยหาเสียงของคุณบรรหารที่เดี๋ยวจะร่วมมือกับอดีตพรรคร่วมฝ่ายค้าน เดี๋ยวจะร่วมมือกับพรรคพลังประชาชน

ความสนใจของคอการเมืองที่มีต่อพรรคชาติไทยอยู่ที่อยากรู้ว่า หลังวันที่ 23 ธันวาคมนี้ จุดยืนทางการเมืองของพรรคชาติไทย หรือพูดให้ถูกต้องคือของคุณบรรหารจะอยู่ที่ไหน?

ถ้าพรรคพลังประชาชนได้เสียงมากพอจัดตั้งรัฐบาลร่วมกับพรรคชาติไทย ซึ่งอาจมีพรรคอื่นร่วมอีกหรือไม่ก็ตาม โดยมีข้อตกลงให้คุณบรรหารเป็นนายกรัฐมนตรี คุณบรรหารจะร่วมกับพรรคพลังประชาชนจัดตั้งรัฐบาลไหม?

ตรงกันข้าม ถ้าในสถานการณ์เดียวกันนั้น พรรคประชาธิปัตย์กลับรวบรวมพรรคเล็กพรรคน้อยและสามารถจัดตั้งรัฐบาลได้ถ้าพรรคชาติไทยให้ความร่วมมือด้วยอีกพรรคหนึ่ง โดยมีคุณอภิสิทธิ์เป็นนายกรัฐมนตรี พรรคชาติไทยของคุณบรรหารจะยอมร่วมรัฐบาลไหม? หรือจะขอเป็นนายกรัฐมนตรีเองโดยร่วมมือกับพรรคพลังประชาชน?

ข้อสมมุติดังกล่าวข้างต้น จนทุกวันไม่มีใครกล้าคาดเดาว่า คุณบรรหารจะตัดสินใจอย่างไร ค่าที่ผ่านมาคุณบรรหารมักมีจุดยืนไม่แจ่มชัด ในอดีตขณะเป็นพรรคร่วมฝ่ายค้าน คุณบรรหารก็เคยนัดกินหูฉลามกับคุณทักษิณมาแล้ว หากย้อนอดีตกลับไปไกลขึ้นอีก พรรคชาติไทยของคุณบรรหารก็ได้ชื่อว่าเป็นพรรคที่พร้อมเสียบไม่แพ้ใคร คุณบรรหารเองถึงกับเคยโอดโอยถึงความอดอยากปากแห้งมาแล้วในยามที่ต้องตกเป็นฝ่ายค้าน ยิ่งเมื่อมีข่าวทำนองว่าพรรคพลังประชาชนกำลังมาแรง และมีข่าวทำนองว่าสังคมส่วนหนึ่งไม่สู้จะยอมรับพรรคนี้ และโดยเฉพาะไม่ยอมรับให้คุณสมัคร หัวหน้าพรรคขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรี ผู้คนจึงต่างหันสายตามาที่คุณบรรหารในฐานะผู้ที่น่าจะเหมาะสมที่สุดในการก้าวขึ้นรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแทนคุณสมัคร

และถ้าร่วมมือกับพรรคพลังประชาชนแล้วได้เป็นนายกรัฐมตรี กับร่วมมือกับพรรคประชาธิปัตย์แล้วไม่ได้เป็นนายกรัฐมนตรี มิหนำพรรคนี้ยังเคยขุดคุ้ยด่าทอไปถึงบรรพบุรุษแซ่เบ๊ของตนมาแล้วในยามที่ตนขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีครั้งแรก คิดถึงตรงนี้แล้วยิ่งท้าทายการตัดสินใจของคุณบรรหารยิ่งนัก! ยิ่งเมื่อนึกถึงตำนานการเมืองปี 2518 ที่ มรว.คึกฤทธิ์ นำสส.พรรคกิจสังคมไม่กี่คนก้าวขึ้นรับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีท่ามกลางการสนับสนุนของพรรคการเมืองใหญ่น้อยในสภาด้วยแล้ว ใครเล่าจักไม่เข้าใจความรู้สึกลึกๆ ของชายร่างสั้นผู้นี้!

คุณบรรหารนั้น เช่นเดียวกับคุณเสนาะและคุณสนั่น กล่าวคือเป็นนักการเมืองที่คร่ำหวอด จะทำถูกบ้างผิดบ้าง รุ่งบ้างไม่รุ่งบ้าง สังคมก็มีความรู้สึกว่าเป็นบุคลากรทางการเมืองที่มีความสำคัญ การเคลื่อนไหวไม่เคยไม่เป็นที่สนใจ ดังนั้น การตัดสินใจหลังวันที่ 23 ธันวาคมนี้ของคุณบรรหารย่อมเป็นที่สนใจอย่างมากของสังคม ยิ่งไปกว่านั้นเป็นการพิสูจน์จุดยืนครั้งสำคัญของคุณบรรหาร เพราะไม่เพียงแต่จะส่งผลกระทบต่อเหตุการณ์ที่จะตามมาของประเทศชาติ ของพรรคชาติไทย รวมทั้งของลูกหลานคุณบรรหารเองหลังวันที่ 23 หากยังจะจารึกค่าความเป็นนักการเมืองของตัวคุณบรรหารเองในวัยที่คุณบรรหารอาจไม่มีโอกาสกลับมาแก้ไขสิ่งที่ตนได้ตัดสินใจในวันนี้

สุดท้าย หากวันนี้คุณบรรหารกำลังฝันถึงตำนานการเมืองปี 2518 คุณบรรหารก็ควรฝันให้จบถึงความยุ่งยากวุ่นวายที่มรว.คึกฤทธิ์ประสบหลังจากนั้น

และหากวันนี้อีกเช่นกัน ถ้าคุณบรรหารกำลังฝันถึงเก้าอี้นายกรัฐมนตรีในยามที่นำพรรคการเมืองเล็กๆ พรรคหนึ่ง คุณบรรหารก็ควรนึกถึงคำเตือนเก่าๆ ของคนโบราณที่ว่า

19 ธันวาคม 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 20 ธันวาคม 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

จากผู้มีบารมีนอกรัฐธรรมนูญถึงอีแอบผมขาว
จากคนขี้โกงถึงจ๊อกกี้รับจ้างขี่ม้า

ความวุ่นวายทางการเมืองและความแตกแยกอย่างไม่เคยเป็นมาก่อนในสังคมไทยทุกวันนี้ นอกจากจะเป็นภาพการต่อสู้ระหว่างนักการเมือง ข้าราชการและประชาชนที่สนับสนุนอดีตนายกรัฐมนตรีทักษิณ กับนักการเมือง ข้าราชการและประชาชนที่ต่อต้านคัดค้านอดีตนายกรัฐมนตรีทักษิณแล้ว ที่มาส่วนหนึ่งของความขัดแย้งยังอยู่ที่การต่อสู้ระหว่างกลุ่มทุนผูกขาดสองกลุ่ม หนึ่งคือกลุ่มทุนผูกขาดหน้าใหม่ของอดีตนายกรัฐมนตรีทักษิณ กับอีกหนึ่งคือกลุ่มทุนผูกขาดหน้าเก่าที่มีสีสันของความเป็นจารีตนิยม

การต่อสู้ที่ว่านี้เห็นได้ชัดเจนจากการที่ดร.ทักษิณในฐานะนายกรัฐมนตรีซึ่งเป็นตำแหน่งบริหารสูงสุดของประเทศ หัวหน้าพรรคการเมืองและเจ้าของทุนผูกขาดใหญ่สุดของประเทศพยายามใช้อำนาจรัฐในมือของตนดำเนินนโยบายที่เอื้อประโยชน์แก่การผูกขาดทั้งทางเศรษฐกิจและทางการเมือง จนถึงขั้นที่คุกคามการดำรงอยู่ของทุนกลุ่มต่างๆ ที่ถ้าไม่มาเป็นพวกก็จะต้องถูกเบียดขับหรือกลืนกิน ถึงขั้นคุกคามการดำรงอยู่ของสถาบันต่างๆ ที่ถ้าไม่รับใช้นโยบายก็จะต้องถูกกระทบกระเทือนหรือกลั่นแกล้ง และถึงขั้นหมิ่นเหม่ต่อการจาบจ้วงสถาบันเบื้องสูงของประเทศ อันเป็นเหตุผลหนึ่งที่คณะรัฐประหารนำมาอ้างในการเข้ายึดอำนาจการปกครองเมื่อวันที่ 19 กันยายน 2549

และก็เป็นเหตุผลหนึ่งที่ในช่วงปี 2548 ต่อต้นปี 2549 บรรดาบุคคลที่รู้สึกได้ถึงภัยอันตรายจากการผูกขาดของกลุ่มทุนหน้าใหม่ที่มีอำนาจรัฐในมือ ตลอดถึงบุคคลที่ใกล้ชิดและจงรักภักดีต่อสถาบัน อันมี ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล รองประธานมูลนิธิชัยพัฒนา เป็นต้น รวมกระทั่งถึงบุคคลสำคัญอย่างรัฐบุรุษอาวุโสและประธานองคมนตรี พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ต่างออกมาประสานเสียงครั้งแล้วครั้งเล่าให้ประชาชนเห็นถึงพิษภัยอันเกิดจากการได้คนขี้โกงและคนไม่ดีมาบริหารประเทศ ให้ประชาชนสนับสนุนคนดี อย่าไปสนับสนุนคนเลวขึ้นมามีอำนาจ

ผลที่ตามมาจากการเคลื่อนไหวให้ประชาชนไม่สนับสนุนคนโกงดังกล่าว คือเสียงระเบิดกึกก้องตอนบ่ายสองโมงของวันที่ 9 มีนาคม 2549 บริเวณข้างป้อมตำรวจหน้าบ้านสี่เสาเทเวศร์ ตามมาด้วยการพูดในที่ประชุมหัวหน้าส่วนข้าราชการ ผู้ว่าราชการจังหวัด ตำรวจ และข้าราชการ ซี 10 ขึ้นไป ที่ตึกสันติไมตรี ทำเนียบรัฐบาลเมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2549 ของดร.ทักษิณเกี่ยวกับ “บุคคลซึ่งดูเหมือนมีบารมีนอกรัฐธรรมนูญ เข้ามาวุ่นวายองค์กรที่มีในระบบรัฐธรรมนูญมากไป มีการไม่เคารพกติกา” (ผู้จัดการออนไลน์, 3 กรกฎาคม 2549, 13.00 น.)

คำพูดดังกล่าวของดร.ทักษิณได้รับการตอบโต้อย่างฉับพลันจากกลุ่มสตรีชั้นสูงของสังคม นำโดย ม.ร.ว.รำพิอาภา เกษมศรี ม.ล.อุบล นิลอุบล นางสุมาลี วีระไวทยะ และนางปราไพ ปราสาททองโอสถ ที่เปิดแถลงในนามชมรมเพื่อความจริง โดยมีเหล่าสตรีผู้สูงศักดิ์อีกหลายตระกูล อาทิ ตระกูลวรวรรณ ตระกูลสวัสดิวัสดิ์ และแกนนำพันธมิตรร่วมให้กำลังใจ เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2549 ที่ร้านโอล์ดเล้ง ย่านอาร์ซีเอ เรียกร้องให้ ดร.ทักษิณเปิดเผยความจริงว่าผู้มากบารมีและอยู่เหนือรัฐธรรมนูญคือใคร เพราะ “ประชาชนจำนวนมากตีความกันไปมากเกินกว่า พลเอกเปรม ติณสูญลานนท์ ประธานองค์มนตรีและรัฐบุรุษแล้ว ขอให้ พ.ต.ท.ทักษิณออกมาบอกให้ชัดเจนว่าคือใคร หากไม่มีเจตนาจาบจ้วงเบื้องสูง”

www.parliament.go.th/news/news_detail.php?prid=15546

จากนั้นอีกไม่ถึงสองสัปดาห์ วันที่ 14 กรกฎาคม 2549 พลเอกเปรม ก็เริ่มตอบโต้อีกครั้งด้วยการเดินทางไปบรรยายพิเศษให้กับนักเรียนนายร้อยฯ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าที่หอประชุมโรงเรียน จำนวนประมาณ 950 คน จาก 4 ชั้นปี ตอนหนึ่งของการบรรยายกล่าวถึงทหารว่าเปรียบเสมือนม้าที่มีชาติและพระเจ้าอยู่หัวเป็นเจ้าของ ส่วนรัฐบาลนั้นเป็นเพียงจ๊อกกี้ไม่ใช่เจ้าของม้า จ๊อกกี้นั้นบ้างก็ดี บ้างก็ไม่ดี รับจ้างขี่เสร็จแล้วก็ไป ไม่เหมือนเจ้าของที่อยู่ดูแลม้าตลอด
(ดูรายละเอียดคำบรรยายใน ผู้จัดการออนไลน์, 14 กรกฎาคม 2549, 15.23 น.)

การลงทุนออกมาพูดตรงๆ ขนาดนี้ของ คนระดับประธานองคมนตรี เป็นเหมือนการเทหมดหน้าตัก ไม่มีอะไรต้องกั๊กกันอีกแล้วในความขัดแย้งระหว่างกลุ่มทุนของดร.ทักษิณกับกลุ่มที่ใกล้ชิดสถาบัน ดร.ทักษิณนั้น คราวนี้ดูเหมือนไม่ออกมาตอบโต้ตรงๆ แต่คนที่ออกมาโต้กลับกลายเป็นคนที่ชื่อ สมัคร สุนทรเวช สว.กทม.เวลานั้น ผ่านรายการ “เปิดแฟ้มความคิด” ทาง Wisdom Radio FM. 105 เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2549 ว่า ปรัชญาม้ากับจ๊อกกี้ของประธานองคมนตรีนั้น “ไม่เข้าท่า” และน่าประหลาดใจที่ “คนดูแลม้าคอกนี้ เขาสอนให้ม้าไม่มีไมตรีกับจ๊อกกี้”

จากวันนั้นถึงวันนี้ เวลาผ่านมาร่วมปีครึ่ง ดร.ทักษิณถูกโค่นลงแล้ว และประกาศต่อชาวโลกว่าจะเลิกเล่นการเมืองแล้ว แต่การเคลื่อนไหวของดร.ทักษิณกระทั่งทุกวันนี้กลับไม่เคยหยุดนิ่ง บุรุษผู้ออกมาต่อกรกับประธานองคมนตรีในวันนั้นได้ถูกไหว้วานให้มาเป็นหัวหน้าพรรคการเมืองใหญ่ในวันนี้ เขาประกาศตัวเป็นนอมินีของดร.ทักษิณอย่างไม่ปิดบังอำพราง และระหว่างการหาเสียงเมื่อค่ำคืนวันที่ 12ธันวาคมนี้ เขาไม่ลืมที่จะตอกย้ำความแค้น โดยไม่หวังที่จะไปเหยียบทะเลสงขลาอีกต่อไปว่า

“ที่ผ่านมามีอีแอบบางคนด่า พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีว่า ไม่เคารพสถาบันและเอาสถาบันไปเหยียบย่ำ ทั้งไปพูดจากับไฮโซไฮซ้อจนทำให้เป็นชนวนนำไปสู่การรัฐประหาร” เขายังกล่าวต่ออีกว่า อีแอบผมขาวคนนี้ยังเรียกร้องให้สื่อมวลชนเขียนข่าวด่าตน บ้านเมืองวุ่นวายเพราะบุคคลคนนี้ หัวโจกคนนี้เป็นคนทำลายสถาบันอย่างแท้จริง คนที่เป็นอีแอบอย่างนี้ยังไม่มีใครคิดบัญชี ขออนุญาตพูดแค่นี้ ประชาชนคงเข้าใจว่าหมายถึงอะไร ไม่ขอขยายความ

(ไทยรัฐออนไลน์, 12 ธันวาคม 2550, 23.59 น.)

ครับ หวังว่าประชาชนคงเข้าใจ และไม่นำตัวเองเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของความขัดแย้งคู่นี้ ที่สำคัญกว่านั้น ประชาชนควรเข้าใจและเตรียมพร้อมด้วยว่า การเมืองทุกวันนี้มีความเป็นไปได้ว่า ถ้าจัดการไม่ดีก็อาจมาถึงทางตันอีกครั้งหนึ่ง

เพราะประการแรก ย่อมเป็นที่ประจักษ์ชัดว่า คนอย่างดร.ทักษิณนั้นไม่ยอมหยุดและไม่ยอมแพ้ง่ายๆ ทั้งไม่สนใจว่าประเทศชาติจะบอบช้ำอย่างไรจากการเคลื่อนไหวของตน ส่วนคู่ต่อสู้ของเขานั้น แม้จะมีทหารเกือบทั้งกองทัพสนับสนุน ก็พิสูจน์แล้วว่าไม่ได้มีฝีมือในการแก้ไขปัญหาอะไรมากไปกว่าการเอารถถังออกมายึดอำนาจ ซึ่งใครก็ทำได้ถ้ามีกองกำลังเช่นนั้นในมือ

อีกประการหนึ่ง ย่อมเป็นที่ประจักษ์ชัดอีกเช่นกันว่า ทุกวันนี้ แม้บรรดาบุคคลที่ยุ่งเกี่ยวอยู่ในวงการเมืองทั้งหลายไม่ว่าจะเป็นกลุ่มไหนหรือพรรคใด จะพร้อมใจกันใส่เสื้อสีเหลืองกับสีชมพู และพร้อมใจกันยืนจุดเทียนถวายพระพรในวาระต่างๆ แต่แท้จริงแล้ว กลับหาได้สนองรับพระบรมราโชวาทของในหลวงดังเช่นที่เคยเป็นมาในอดีตไม่ ทั้งที่ทรงออกมาเตือนถึงสองครั้งสองครา ให้สามัคคี ลดอคติ เพื่อรักษาความเป็นปกติมั่นคงของประเทศชาติ แต่นักการเมืองและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหลาย รวมกระทั่งคู่ความขัดแย้งทั้งสองฝ่ายที่ต่างก็อ้างความจงรักภักดีต่อสถาบันก็ยังเป็นอย่างที่เห็นกัน เช่นนี้แล้วใครเล่าจะกล้ารับรองว่าบ้านเมืองจะไม่วุ่นวายอีกครั้งหนึ่ง ใครเล่าจะไม่คิดว่าวิธีการเก่าๆ ที่เอารถถังออกมาจอดข้างนอกจะไม่เกิดขึ้นอีกครั้งหนึ่ง

ประชาชนที่บริสุทธิ์ จึงต้องตั้งสติและไม่เข้าไปเป็นเหยื่อของความขัดแย้งคู่นี้

13 ธันวาคม 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 15 ธันวาคม 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

คำพูดที่ว่า “การเมืองไม่มีมิตรแท้และศัตรูถาวร” ดูจะได้รับการยอมรับและชื่นชมว่าเป็นสัจธรรมทางการเมือง มีการพูดถึงและมีการประพฤติปฏิบัติสืบต่อกันมารุ่นแล้วรุ่นเล่าจนกลายเป็นบรรทัดฐาน (Norms) และเป็นวัฒนธรรม (Culture) ทางการเมืองของไทย โดยไม่ค่อยมีใครออกมาวิพากษ์วิจารณ์ ยิ่งกว่านั้นไม่เคยมีนักการเมืองคนไหนออกมาปฏิเสธ

จากการปฏิวัติฝรั่งเศสซึ่งถือเป็นต้นแบบของการปฏิวัติประชาธิปไตยชนชั้นนายทุนครั้งแรกของโลก ที่เริ่มในปีพศ.2332 และการต่อสู้ประหัตประหารกันเองในกลุ่มปฏิวัติที่ต่อเนื่องกันมาอีก 10 ปีก็ดี เรื่อยมาจนถึงการเปลี่ยนแปลงการปกครองของไทยในปีพศ.2475 ซึ่งถือเป็นการยึดอำนาจการปกครองของกษัตริย์มาอยู่ในมือของกลุ่มขุนนางที่เรียกตัวเองว่าคณะราษฎร และการก่อรัฐประหารโค่นล้มกันเองในหมู่คณะราษฎรในเวลาต่อมาก็ดี การก่อรัฐประหาร 16 กันยายน พศ.2500 โค่นล้มจอมพล ป. พิบูลสงครามของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ลูกน้องคนสนิทที่เคยลั่นวาจาว่า “ผมจะไม่วัดรอยเท้าท่าน” ก็ดี จวบกระทั่งถึงความขัดแย้งระหว่างพลเอกถนอม กิตติขจร พลเอกประภาส จารุเสถียร และพันเอกณรงค์ กิตติขจร กับพลเอกกฤษณ์ สีวะรา หลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม พศ.2516 ก็ดี ความขัดแย้งระหว่างพลเรือเอกสงัด ชลออยู่ กับพลเอกเกรียงศักดิ์ ชมะนันท์หลังร่วมกันก่อรัฐประหารนองเลือด 6 ตุลาคม พศ.2519 และความขัดแย้งในกลุ่มผู้ร่วมกันก่อรัฐประหารโค่นล้มรัฐบาลทักษิณ ชินวัตรเมื่อวันที่ 19 กันยายน พศ.2549 ที่ทำให้นายพลหลายคนอกหักในเวลาต่อมาก็ดี รวมไปถึงการรวมตัวกันแล้วแตกแยกกัน การทะเลาะต่อว่าเย้ยหยันกันแล้วโอบกอดจับไม้จับมือกันของนักการเมืองไทยที่มีให้เห็นทุกยุคทุกสมัยก็ดี ยิ่งทำให้คำพูดที่ว่า “การเมืองไม่มีมิตรแท้และศัตรูถาวร” มีความเป็นสัจธรรมยิ่งขึ้น ได้รับการยอมรับโดยไม่มีข้อโต้แย้งมากยิ่งขึ้น

ทำให้ดูเหมือนว่าโลกของนักการเมือง ต่างจากโลกของประชาชนคนทั่วไป เพราะโลกของคนทั่วไปย่อมมีทั้งมิตรและศัตรู มีทั้งมิตรแท้ และมิตรที่พอคบได้ เช่นเดียวกับที่มีศัตรูตัวร้ายและศัตรูตัวรอง

แต่โลกของนักการเมืองพวกนี้ไม่เป็นเช่นนั้น

ค่านิยมหรือวัฒนธรรมที่ยอมรับว่าการเมืองไม่มีมิตรแท้และศัตรูถาวร ทำให้นักการเมืองจำนวนมาก นำไปใช้เป็นยุทธวิธีต่อรองผลประโยชน์ และยุทธวิธีหาเสียงกับประชาชน

ทำให้เกิดปรากฏการณ์ที่นักการเมืองสามารถทำอะไรได้ทุกอย่างโดยไม่สนใจมารยาททางการเมือง และไม่สนใจว่าเมื่อก่อนตนเคยทำอะไรและพูดอะไรไว้ ขอเพียงให้ตนได้สมประโยชน์ จะให้เป็นมิตรหรือเป็นศัตรูก็ไม่สำคัญ

ด้วยเหตุนี้เมื่อทักษิณจัดตั้งรัฐบาลครั้งแรกจึงดึงนายบรรหารมาเป็นมิตร แต่พอเลือกตั้งครั้งใหม่เมื่อมั่นใจว่าได้รับคะแนนนิยมสูง ทักษิณก็ประกาศจัดตั้งรัฐบาลพรรคเดียว ทั้งส่งคนของตนลงสมัครแข่งกับนายบรรหารเสียอีก

ด้วยเหตุนี้เมื่อไม่อยากตกงาน อดีตคนเดือนตุลาส่วนหนึ่งที่ครั้งหนึ่งเคยสละช่วงชีวิตทั้งช่วงให้กับอุดมการณ์ของตน จึงสามารถกอดคอทำงานกับคนที่ต่างอุดมการณ์กับตนอย่างนายสมัคร สุนทรเวชได้ ทั้งเข้าขอความช่วยเหลือจากองค์กรที่พวกของตนเคยกล่าวหาได้ โดยไม่อินังขังขอกว่าสังคมจะประเมินพฤติกรรมของตนอย่างไร

และด้วยเหตุนี้นายบรรหารเมื่อคราวไปหาเสียงกับคนกาฬสินธุ์ในยามที่โพลหลายสำนักระบุว่าพรรคพลังประชาชนมีคะแนนนำ จึงประกาศสลายขั้วทางการเมือง ไม่มีพันธะใดๆ กับพรรคร่วมฝ่ายค้านที่เคยกอดคอต่อสู้ร่วมกันมา จนกว่าผลการเลือกตั้งจะออกมา
และด้วยเหตุนี้อีกเช่นกันที่เมื่อมีเสียงวิพากษ์วิจารณ์มากมาย นายบรรหารจึงออกมาให้สัมภาษณ์ว่า “นี่คือการเมือง”

โลกของนักการเมือง จึงเป็นโลกที่ดูน่ากลัว คบไม่ได้ ตลบแตลง และพร้อมตระบัดสัตย์ได้ตลอดเวลา

และถ้าการเมืองไม่มีมิตรแท้และศัตรูถาวรแล้ว การเมืองก็เป็นเรื่องของการตอแหล เป็นเรื่องของคนที่ไร้จุดยืน พร้อมจะทำอะไรก็ได้ที่ทำให้ตนได้ประโยชน์

สัตบุรุษย่อมเป็นมิตรแท้กับสัตบุรุษ และเป็นศัตรูถาวรกับทุรชนฉันใด การเมืองของสัตบุรุษก็ย่อมต้องมีมิตรแท้และมีศัตรูถาวรฉันนั้น

การเมืองที่ไม่มีมิตรแท้และศัตรูถาวร ถ้าจะเป็นสัจธรรม ก็คงเป็นสัจธรรมการเมืองของพวกทุศีลเท่านั้น!

ประชาชนจะยอมเลือกพวกทุศีลมาเป็นผู้แทนของเขาหรือ?

28 พฤศจิกายน 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 29 พฤศจิกายน 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

นับจากการสิ้นสุดลงของสงครามประชาชนระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยกับรัฐบาลไทยเมื่อประมาณสองทศวรรษที่ผ่านมา จวบจนกระทั่งต้นปี พศ.2544 การเมืองไทยได้เผชิญความขัดแย้งแหลมคมคู่หนึ่ง คือความขัดแย้งระหว่างนักการเมือง ข้าราชการและประชาชนที่สนับสนุน ดร.ทักษิณ ชินวัตรเป็นนายกรัฐมนตรี กับ นักการเมือง ข้าราชการและประชาชนที่ไม่สนับสนุน ดร.ทักษิณ ชินวัตรเป็นนายกรัฐมนตรี ประเด็นของความขัดแย้งรวมศูนย์อยู่ที่เหตุการณ์ที่ต่อมาสังคมเรียกว่า “กรณีซุกหุ้น”

ความขัดแย้งดังกล่าว เป็นความขัดแย้งหลักของการเมืองไทยระยะนั้น ครอบงำบรรยากาศและพฤติกรรมการเคลื่อนไหวทางการเมืองไทยทั้งในและนอกรัฐสภา ในสภาปรากฏเป็นความขัดแย้งระหว่างพรรคร่วมรัฐบาลที่นำโดยพรรคไทยรักไทยฝ่ายหนึ่ง กับพรรคฝ่ายค้านที่นำโดยพรรคประชาธิปัตย์อีกฝ่ายหนึ่ง นอกสภาปรากฏเป็นความขัดแย้งในแนวคำพิพากษาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญสองกลุ่มที่พิพากษาคดีซุกหุ้น ปรากฏเป็นความขัดแย้งในองค์กรทั้งภาครัฐ กึ่งภาครัฐ องค์กรภาคประชาชนและในหมู่ประชาชนทั่วไป ในความขัดแย้งหลักคู่นี้ ด้านหลักของความขัดแย้งที่เป็นฝ่ายกำชัยชนะคือด้านที่สนับสนุน ดร.ทักษิณ ชินวัตร

และในด้านที่สนับสนุน ดร.ทักษิณ ชินวัตรนี้ ก็มี “อดีตสหาย” ที่เคยเข้าป่าหลังเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 รวมอยู่ด้วย!

“อดีตสหาย” เหล่านี้บ้างเป็นรัฐมนตรีจากพรรคไทยรักไทย บ้างเป็นรัฐมนตรีจากพรรคร่วมรัฐบาล บ้างเป็นแกนนำพรรคไทยรักไทย บ้างเป็นที่ปรึกษา บ้างเป็นคณะทำงาน บ้างเป็นแกนนำการเคลื่อนไหวภาคประชาชน และบ้างเป็นเพียงแฟนคลับธรรมดาที่ไม่มีบทบาทการเมืองอะไรมากไปกว่าการไปหย่อนบัตรลงคะแนนให้พรรคไทยรักไทย

เหตุผลที่ “อดีตสหาย” เหล่านี้สนับสนุน ดร.ทักษิณ บ้างบอกว่า ดร.ทักษิณเป็นตัวแทนพลังการผลิตที่ก้าวหน้า เป็นตัวแทนกลุ่มทุนที่ก้าวหน้ากว่ากลุ่มทุนจารีตนิยม บ้างว่า ดร.ทักษิณให้โอกาสฝ่ายก้าวหน้าในหมู่ประชาชนทำงานมากกว่าหัวหน้าพรรคการเมืองอื่น บ้างเพราะไม่ชอบพรรคประชาธิปัตย์ บ้างเพราะเบื่อคุณชวน

7 ปีผ่านไป จากต้นปี 2544 ถึงปลายปี 2550 ในปัจจุบัน “อดีตสหาย” ส่วนหนึ่งได้ตีจาก ดร.ทักษิณเพราะเห็นว่าทักษิณไม่ได้คิดช่วยเหลือคนยากคนจนอย่างแท้จริง ส่วนหนึ่งกระทั่งนำการเดินขบวนขับไล่เพราะรับไม่ได้กับการรวบอำนาจและการมีผลประโยชน์ทับซ้อน แต่กระนั้นก็ยังมี “อดีตสหาย” จำนวนไม่น้อยยังคงเหนียวแน่นรับใช้และเป็นแฟนคลับของทักษิณไม่เปลี่ยนแปลง แม้ทั้งที่ทักษิณจะถูกตั้งข้อหาคอร์รัปชั่นมากมาย แม้ทั้งที่ทักษิณกับครอบครัวจะยอมจำนนต้องไปเสียค่าปรับในฐานหลบเลี่ยงไม่จ่ายภาษีจากการโอนหุ้นหลายต่อหลายครั้งให้เห็นกันอยู่ และแม้ทั้งที่ทักษิณจะไม่ได้ให้เกียรติอะไรกับ “อดีตสหาย” เหล่านั้นมากไปกว่าพนักงานกินเงินเดือนคนหนึ่งที่บางครั้งก็เคยแม้แต่ดุด่าว่ากล่าวอย่างไม่ไว้หน้าผ่านสื่อมวลชนในยามที่ใช้ไปทำอะไรแล้วทำไม่ได้ดั่งใจ ไม่ไว้หน้าแม้แต่จะเอาคนที่ขวาสุดขั้วอย่างนายสมัคร สุนทรเวชมาเป็นลูกพี่ที่ “อดีตสหาย” หลายคนเคยต่อสู้ห้ำหั่นทางด้านอุดมการณ์กันอย่างดุเดือดเลือดพล่านมาก่อน!

แต่ “อดีตสหาย” ของเราก็ยังรับทักษิณได้ แม้ทั้งที่เกียรติภูมิต่างๆ ของทักษิณจะแทบไม่มีอะไรเหลือแล้วจากการตกเป็นผู้ต้องหาในคดีคอร์รัปชั่นโกงกินบ้านเมือง นอกจากทรัพย์สินเงินตราในต่างประเทศที่คาดว่าน่าจะยังมีอยู่อย่างมหาศาลถึงขั้นแทบจะซื้อประเทศนี้ได้ทั้งประเทศ!

และด้วยเหตุนี้ ทักษิณจึงยังมีแฟนคลับอยู่ในประเทศอีกมากมาย

และด้วยเหตุนี้ ความแตกแยกร้าวฉาน ความไม่สงบในสังคม กระทั่งอาจทำให้ชาติไทยทั้งชาติล้มละลายจากการที่ประชาชนในชาติต่อสู้ห้ำหั่นกันเองจะยังเป็นภัยอันตรายที่เกิดขึ้นได้ทุกเวลา!

แล้ว “อดีตสหาย” ของเราจะยอมให้สังคมไทยและประเทศไทยตกอยู่ในภัยอันตรายเช่นนี้เชียวหรือ?

ทางหนึ่งที่จะพัฒนาและรักษาระบอบประชาธิปไตยไม่ให้ทหารฉวยโอกาสรัฐประหาร ไม่ให้ประเทศชาติต้องแตกแยกวุ่นวายก็คือ ไม่รับใช้นักการเมืองที่เผด็จการและคอร์รัปชั่นโกงกิน สนับสนุนนักการเมืองที่เป็นประชาธิปไตย ไม่คอร์รัปชั่น มีมารยาทและมีความเป็นผู้ดีทางการเมืองพอที่จะไม่ต้องรอให้ประชามหาชนมาเดินขบวนขับไล่ให้เป็นเหตุให้ผู้ไม่หวังดีฉวยโอกาสแทรกแซง

เพียงเพราะทิษฐิ เพียงเพราะความต้องการที่จะเอาชนะ เพียงเพราะคนคนเดียวที่อาจจะมีบุญคุณกับเราเป็นการส่วนตัว แต่คนคนนั้นกำลังมีคดีคอร์รัปชั่นโกงบ้านกินเมืองที่ควรให้โอกาสกระบวนการยุติธรรมได้ทำหน้าที่ของมัน มากกว่าไปหลบลี้หนีหน้าและสร้างความปั่นป่วนให้กับสังคม เราจะยังรับใช้เขา เห็นแก่เขามากกว่าเห็นแก่ความสงบสุขภายในชาติเชียวหรือ?

ปลายปี 2519 หลังเหตุการณ์สังหารโหด 6 ตุลาคม ขณะที่นักศึกษาประชาชนจำนวนมากรวมทั้ง “อดีตสหาย” เหล่านี้เดินทางเข้าป่าสมทบกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ขณะที่การปฏิวัติกำลังอยู่ในกระแสสูงนั้น พรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามเคยเสนอให้ความช่วยเหลือด้วยการนำกำลังทหารต่างชาติเข้ามาปลดปล่อยภาคอีสานของไทย แต่พรรคคอมมิวนิสต์ไทยกลับไม่ยอมรับความช่วยเหลือนี้ ด้วยเหตุผลที่ ธง แจ่มศรี เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยเปิดเผยว่า ชนะแบบนี้ “จะเกิดผลเสียหายแก่ประเทศชาติมากกว่า” ยังผลให้พรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามตัดความช่วยเหลือพรรคคอมมิวนิสต์ไทย ในที่สุดแม้พรรคคอมมิวนิสต์ไทยจะพ่ายแพ้ แต่ประเทศไทยก็ยังรักษาไว้ได้ไม่เสียหาย!(ข้อมูลจากต้นฉบับหนังสือประวัติธง แจ่มศรีซึ่งมีกำหนดจะตีพิมพ์ในปีหน้า)

“อดีตสหาย” สายทักษิณของเราไม่คิดแบบนี้บ้างหรือ?

21 พฤศจิกายน 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 22 พฤศจิกายน 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

ถ้าจะมีใครพูดว่า สังคมไทยไม่มีความแตกแยก ใครคนนั้นถ้าไม่โกหก ก็กำลังหลอกตัวเอง!

ปัจจุบันสังคมไทยกำลังเผชิญความแตกแยกทางความคิดครั้งใหญ่ที่สุดนับจากการสิ้นสุดลงของสงครามแย่งชิงประชาชนระหว่างพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยกับรัฐบาลไทยเมื่อประมาณสองทศวรรษที่ผ่านมา

ความแตกแยกที่ว่านี้ หนึ่งที่เห็นชัดคือ ความแตกแยกที่เกี่ยวพันกับอุดมการทางศาสนาและภูมิหลังทางประวัติศาสตร์ที่ปรากฏเป็นวิกฤติไฟใต้ซึ่งยังแก้ไม่ตกอยู่ในปัจจุบัน

อีกหนึ่งที่เห็นชัดไม่แพ้กันคือ ความแตกแยกทางการเมืองระหว่างกลุ่มอำนาจเก่าที่มีพรรคพลังประชาชนเป็นแกนนำกับกลุ่มอำนาจใหม่ที่มีพลพรรค คมช. กับพวกจารีตเป็นแกนนำ

การต่อสู้ที่นำมาซึ่งความแตกแยกครั้งใหญ่ในสังคมทุกวันนี้ได้ชักพาประชาชนจำนวนมาก อาจกล่าวได้ว่าเกือบทั่วทั้งสังคมเข้าสู่หรือเป็นส่วนหนึ่งของวงจรแห่งความขัดแย้งนี้

เบื้องหน้าความแตกแยกใหญ่ทั้งสองประการข้างต้น เกิดการต่อสู้และความแตกแยกที่ตามมาอีกมากมายหลายประการ
ความแตกแยกทางภาคใต้นำมาซึ่งการก่อการร้าย การต่อสู้เพื่อแบ่งแยกดินแดน และความแตกแยกร้าวฉานของประชาชนในพื้นที่ที่เคยอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

ความแตกแยกระหว่างกลุ่มอำนาจเก่ากับกลุ่มอำนาจใหม่ นำมาซึ่งการบดขยี้ทำลายล้างก่อนการเลือกตั้ง การแบ่งขั้วทางการเมืองในหมู่ประชาชน ตามมาด้วยความแตกแยกทั้งในหมู่ประชาชนและนักการเมืองที่ยังดำเนินต่อไปอีกหลังการเลือกตั้ง และสุดท้ายเมื่อรัฐบาลใหม่ไม่สามารถแก้ไขความแตกแยกขัดแย้งในสังคมรวมทั้งไม่สามารถแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจอื่นๆ ให้เป็นที่พอใจของผู้มีส่วนได้เสียได้ ภาพการนำรถถังออกมารัฐประหารฉุดกระชากระบอบประชาธิปไตยให้ถอยกลับไปข้างหลังก็จะปรากฏให้เห็นอีกครั้งดังที่ คมช. และ ผบ.ทบ.คนปัจจุบันไม่เคยให้คำรับรองว่าจะไม่ก่อรัฐประหารอีก

ดูเหมือนคนมองโลกในแง่ร้าย แต่โปรดเชื่อเถอะสิ่งเหล่านี้จะเกิดขึ้นจริง!

เกิดขึ้นจริงเหมือนที่เกิดระเบิดและเกิดการฆ่ากันทุกเมื่อเชื่อวันที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้!

เกิดขึ้นจริงเหมือนที่เกิดมาตรการมากมายที่พยายามสกัดกั้นไม่ให้กลุ่มอำนาจเก่าชนะการเลือกตั้งและจัดตั้งรัฐบาล!

เกิดขึ้นจริงเหมือนที่เกิดความแตกแยกร้าวลึกในสังคมตั้งแต่สมัยทักษิณเรื่อยมายันสมัย คมช. และจวบกระทั่งปัจจุบันก็ยังไม่มีทีท่าว่าจะหมดไป!

เบื้องหน้าความแตกแยกเหล่านี้ ประชาชนจะต้องตั้งสติและไม่นำตนเข้าไปร่วมรับใช้ผลประโยชน์ของฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด

ประชาชนต้องถามตัวเองว่า เรารักชาติและรักประชาธิปไตยหรือไม่?

ถ้ารักชาติ ก็ต้องรักเอกราชอธิปไตยของชาติ ที่ไม่ยอมให้ใครมาแบ่งแยกผืนแผ่นดิน ไม่ยอมให้ต่างชาติมาแทรกแซงบงการ

ถ้ารักประชาธิปไตย ก็ต้องไม่สนับสนุนเผด็จการ ไม่ช่วยทำงานให้พวกเผด็จการ ไม่สนับสนุนคนโกงให้มาปกครองประเทศ และไม่สนับสนุนทหารให้มาฉีกรัฐธรรมนูญ

การเมืองไทยทุกวันนี้ ที่มีแต่ความแตกแยกขัดแย้ง ดูมืดมนไม่มีอนาคต เพราะต่างฝ่ายต่างต่อท่อน้ำเลี้ยงให้กันและกัน ไม่เพียงทักษิณหรือคมช. เท่านั้นที่ต่อท่อน้ำเลี้ยงให้พรรคพวกของตน ประชาชนที่ไปถือหางทั้งสองฝ่ายก็มีส่วนต่อท่อน้ำเลี้ยงให้ทั้งทักษิณและคมช.ไม่ว่าจะโดยรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวก็ตาม

ถ้าไม่มีแฟนคลับ ทักษิณจะยังวาดลวดลายได้ถึงขนาดนี้หรือ?

และถ้าไม่มีแฟนคลับ คมช. จะกล้าพูดหรือว่า อนาคตจะปฏิวัติอีกหรือไม่อยู่ที่สถานการณ์?

เบื้องหน้าความแตกแยกทางการเมือง ประชาชนต้องไม่แยกแตกกัน ไม่เป็นแฟนคลับที่คอยต่อท่อน้ำเลี้ยงให้คนพวกนั้นทำลายประชาธิปไตยของบ้านเมือง

เห็นความแตกแยกของบ้านเมืองวันนี้แล้ว คิดถึงเพลง “มือเรียวเกี่ยวรวง” ของ พงษ์เทพ กระโดนชำนาญ ที่ว่า

“บนพื้นดินแยกแตก เราไม่แยกแตกกัน กำด้ามเคียวมือเรียวเกี่ยวสัมพันธ์ พลิกพื้นดินถิ่นฐานบ้านเรา”

14 พฤศจิกายน 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 15 พฤศจิกายน 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

แล้วในที่สุดร่าง พรบ.การรักษาความมั่นคงในราชอาณาจักรก็ผ่านการเห็นชอบในขั้นรับหลักการจากสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) จนได้ ด้วยคะแนน 101 ต่อ 20 งดออกเสียง 2 แม้ทั้งที่กลุ่มองค์กรสิทธิมนุษยชนทั้งในประเทศและต่างประเทศ ตลอดทั้งนักวิชาการและสื่อมวลชนจะออกมารณรงค์ต่อต้านคัดค้าน และออกแถลงการณ์ให้ สนช.คว่ำร่าง พรบ.ฉบับนี้ในขั้นรับหลักการก็ตาม

คอลัมน์ “ราชดำเนิน อเวนิว” ฉบับวันอังคารที่ 17 กรกฎาคม 2550 ได้เคยเขียนเหตุผลที่สังคมไทยไม่ควรยอมรับร่าง พรบ. ฉบับนี้ไว้แล้วซึ่งมีด้วยกัน 4 ประการคือ

1) เนื้อหาที่เผด็จอำนาจและลิดรอนสิทธิเสรีภาพของประชาชน ให้อำนาจเจ้าหน้าที่อย่างครอบจักรวาล และคุ้มครองการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ (ที่แม้จะใช้อย่างผิดๆ แต่อ้างว่ากระทำโดยสุจริต)ที่จะไม่ต้องรับผิดทั้งทางแพ่ง ทางอาญา ทางวินัยหรือกระทั่งนำเรื่องขึ้นสู่ศาลปกครองก็ไม่ได้

2) หลักการที่ขัดกับระบอบประชาธิปไตย ที่อำนาจอธิปไตยทั้งสาม คือ นิติบัญญัติ บริหาร และตุลาการ ผูกขาดอยู่กับคนเพียงคนเดียวคือ ผอ.รมน. และผิดธรรมเนียมการปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่รัฐบาลชั่วคราวที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งของประชาชนควรจะมีมารยาทพอที่จะไม่ผลักดันกฎหมายสำคัญๆ โดยเฉพาะกฎหมายที่ผูกพันผลประโยชน์ระยะยาวของประเทศชาติหรือกฎหมายที่กระทบสิทธิเสรีภาพของประชาชนออกมา

3) เบื้องหลังการออกกฎหมายที่มีข้อสงสัยว่าน่าจะเป็นหนึ่งในแผนการทำลายฝ่ายตรงข้ามและสืบทอดอำนาจของคมช. ดังนั้นจึงต้องพยายามผลักดันร่างกฎหมายนี้ออกมาทั้งที่ไม่มีความจำเป็นเร่งด่วนขนาดนั้น และ

4) ผลกระทบต่อภาพลักษณ์ของประเทศไทยในเวทีโลกที่ตกต่ำอยู่แล้ว ก็จะยิ่งตกต่ำลงไปอีกจากการออกกฎหมายที่สวนทางกับการส่งเสริมสิทธิมนุษยชนที่ประเทศเจริญแล้วทั่วโลกทำกัน

แม้รัฐบาลจะนำร่าง พรบ. ฉบับนี้ออกไปปรับปรุงแก้ไขแต่เนื้อหาสำคัญหลายประเด็นที่เคยถูกวิพากษ์วิจารณ์ยังคงปรากฏอยู่ตามเดิมไม่เปลี่ยนแปลง

น.ต. ประสงค์ สุ่นศิริ สมาชิก สนช. กล่าวถึงการให้อำนาจเจ้าหน้าที่อย่างครอบจักรวาลของร่างกฎหมายฉบับนี้ว่า

“ประเทศของเรามาไกลเกินที่จะเลี้ยวซ้ายขวากลับไปหาระบบอำนาจนิยม แต่อ่าน พรบ. นี้ทั้งหมดแล้วเหมือนกับเรากำลังเซ็นเช็คเปล่าให้กับผู้อื่นไปกรอกจำนวนเอาเองตามใจชอบ…วันนี้สังคมเรามีปัญหาที่กังวลใจหลายอย่างทั้งภาคใต้ ปัญหาเศรษฐกิจ ความแตกแยกในสังคม แทนที่รัฐบาลจะเอาใจใส่แก้ไข กลับเสนอขออำนาจเข้ามาอีก”

และพูดเป็นนัยให้เห็นถึงจุดประสงค์ที่แท้จริงในการพยายามเข็นร่าง พรบ. ฉบับนี้ออกมาว่า

“ผมเห็นด้วยที่จะเห็นบ้านเมืองมั่นคง แต่ต้องเป็นความมั่นคงแห่งรัฐ เป็นความมั่นคงของประชาชนที่สามารถจะมีชีวิตอย่างสงบปลอดภัย เป็นปกติสุขภายใต้กฎหมายที่เป็นธรรม ไม่ถูกทำร้าย ไม่ใช่เพื่อความมั่นคงของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง”

คุณบัญญัติ ทัศนียะเวช สมาชิก สนช.สายสื่อมวลชนให้เหตุผลของการคัดค้านร่าง พรบ. ฉบับนี้ว่า

“กฎหมายฉบับนี้ให้อำนาจเด็ดขาดกับเจ้าหน้าที่ในการปราบปรามยับยั้งภัยความมั่นคง แต่คำว่าภัยความมั่นคงในกฎหมายฉบับนี้ตีความได้ทุกกรณี ดังนั้นไม่น่าจะนำกฎหมายนี้มาบังคับใช้ในช่วงบ้านเมืองกำลังจะก้าวพ้นจากการถูกตราหน้าว่าเป็นเผด็จการจากกรณีรัฐประหาร 19 ก.ย. นอกจากนี้ประเทศกำลังใช้รัฐธรรมนูญ 50 ที่ให้สิทธิเสรีภาพประชาชนมากที่สุด กำลังจะเข้าสู่การเลือกตั้งเพื่อกลับคืนสู่ระบอบประชาธิปไตย แต่กฎหมายนี้ได้ทำลายบรรยากาศการให้สิทธิเสรีภาพของประชาชนโดยสิ้นเชิง แสดงถึงแก่นแท้รัฐบาลที่ต้องการมีอำนาจในมือ ไม่แน่ใจว่าการเลือกตั้งจะถูกแทรกแซงหรือไม่ แสดงให้เห็นความไม่จริงใจของรัฐบาลที่จะคืนอำนาจให้ประชาชน”

ความพยายามเข็นร่าง พรบ. ฉบับนี้ออกมาจนมีการรับหลักการในวาระแรก ถ้าเป็นสงคราม สงครามนี้ก็ยังไม่ยุติ ยังจะต้องมีการต่อต้านคัดต้านจากผู้รักสิทธิประชาธิปไตยต่อไปอีก และหากดำเนินต่อไปจนกระทั่งสามารถประกาศใช้ได้เมื่อไร เมื่อนั้นแหละศพของทั้งสองฝ่ายจะเกลื่อนกลาดจนนับไม่หมด ไม่มีใครได้ชัยชนะ เช่นเดียวกับที่ในอดีตรัฐบาลก็ไม่เคยเอาชนะพรรคคอมมิวนิสต์ได้จากการใช้กฎหมายปราบปรามคอมมิวนิสต์

เราขอสดุดี 20+2 สมาชิก สนช. ที่ไม่รับหลักการร่าง พรบ. ฉบับนี้ แต่ก็อดสงสัยไม่ได้ว่า ทำไมสมาชิก สนช. อีกหลายคนที่เคยมีบทบาทต่อสู้เพื่อประชาชนจึงไม่มีรายชื่ออยู่ในกลุ่ม 20+2 และทำไมการประชุมพิจารณาร่างกฎหมายสำคัญฉบับนี้จึงมีผู้เข้าประชุมเพียง 123 คน จากทั้งหมด 250 คน สมาชิก สนช. อีกกว่าร้อยคนไปอยู่เสียที่ไหน?

9 พฤศจิกายน 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 10 พฤศจิกายน 2550)

รายชื่อสมาชิก สนช.ที่ไม่รับหลักการ

1. นายโคทม อารียา
2. พล.ท.เจริญศักดิ์ เที่ยงธรรม
3. พล.ต.ท.ชัยยันต์ กะกล่ำทอง
4. นายดำรงค์ สุมาลยศักดิ์
5. นายตวง อันทะไชย
6. นางเตือนใจ ดีเทศน์
7. นายทวี สุรฤทธิกุล
8. พล.ร.อ.บรรณวิทย์ เก่งเรียน
9. นางบัญญัติ ทัศนียะเวช
10. นายประพันธ์ คูณมี
11. น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ
12. ร.ต.อ.ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์
13. นายภัทระ คำพิทักษ์
14. นางมุกดา อินต๊ะสาร
15. นายวัลลภ ตังคณานุรักษ์
16. นายวิริยะ นามศิริพงศ์พันธ์
17. นายสมเกียรติ อ่อนวิมล
18. นายสมชาย แสวงการ
19. นายสุริชัย หวันแก้ว
20. นายโสภณ สุภาพงษ์

รายชื่อสมาชิก สนช. ที่งดออกเสียง

1. นายปีติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา
2. นายวิทย์ รายนานนท์

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

“ปรากฏการณ์เสื้อเหลือง” ที่พสกนิกรชาวไทยพร้อมใจกันสวมใส่เสื้อสีเหลืองเพื่อแสดงออกถึงความจงรักภักดีที่มีต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในระยะสองปีที่ผ่านมา เป็นปรากฏการณ์ที่โลกได้จารึกไว้อย่างชื่นชมในพระบารมีของพระมหากษัตริย์องค์หนึ่งกับความรักของประชาชนประเทศหนึ่งที่มีต่อพระเจ้าอยู่หัวของเขาอย่างยากที่จะมีพระมหากษัตริย์และประชาชนประเทศไหนเสมอเหมือน

ไม่เคยมีประชาชนประเทศไหนชวนกันใส่เสื้อสีประจำวันพระราชสมภพของพระมหากษัตริย์ของตนเป็นเวลายาวนานนับปี และไม่เคยมีประชาชนประเทศไหนพากันมาปักหลักชุมนุมเฝ้าพระอาการของพระมหากษัตริย์ของตนด้วยการแหงนหน้ามองไปที่หน้าต่างห้องประทับรักษาพระองค์ทุกครั้งที่พระมหากษัตริย์ของตนเสด็จประทับรักษาพระองค์ที่โรงพยาบาล

นอกจากประชาชนประเทศไทย!

การพร้อมใจกันใส่เสื้อเหลืองเพื่อเฉลิมฉลองพระชนมายุครบ 80 พรรษาของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวครั้งนี้ได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ และองค์กรภาคเอกชนต่างๆ ทั่วประเทศ บางองค์กรได้ผลิตเสื้อยืดสีเหลืองแจกจ่ายสมาชิกของตน บางองค์กรกำหนดให้สมาชิกใส่เสื้อเหลืองทุกวันจันทร์ บางองค์กรใส่กันเกือบทุกวันก็มี

แต่เมื่อเร็วๆ นี้ เกิดมี “กระแสเสื้อสีชมพู” ปรากฏขึ้น!

พ่อค้าแม่ค้าที่เริ่มนำเสื้อสีชมพูมาวางขายบอกว่า “ปีหน้าเขาให้ใส่สีชมพู เพื่อแก้เคล็ดให้ในหลวง”

พรรคพวกที่ทำงานรัฐวิสาหกิจบางคนบอกว่า ที่ทำงานมีคนเริ่มใส่สีชมพูแล้ว ด้วยความเชื่อที่ว่าจะสามารถช่วยให้ในหลวงทรงหายจากพระอาการประชวร และมีพระชนมายุยิ่งยืนนาน เพราะสีชมพูเป็นสีประจำวันอังคาร หมายความว่าในหลวงได้ทรงผ่านวันพระราชสมภพซึ่งเป็นวันจันทร์มาแล้ว เท่ากับเป็นการสะเดาะเคราะห์ให้ในหลวงทรงผ่านพ้นวิกฤติทั้งหลายทั้งปวงอันเกิดจากพระอาการประชวรครั้งนี้

ต้นตอความเชื่อเกี่ยวกับเรื่องสีชมพูมาจากที่ไหนไม่มีใครยืนยัน แต่พิจารณาจากคำอธิบายและเหตุผลของการใส่เสื้อสีชมพูแล้ว คงวิเคราะห์ได้ไม่ยากว่าน่าจะมาจากคนในวงการโหราศาสตร์ ที่เชี่ยวชาญในการผูกดวง ทำนายชะตา และแก้เคล็ด

สังคมไทยที่คนส่วนไม่น้อยยังพึ่งพาและเชื่อถือหมอดู เมื่อได้รับฟังเรื่องพวกนี้ บวกกับความรักความห่วงใยที่มีต่อในหลวง จึงง่ายที่จะรับเอา “กระแสเสื้อสีชมพู” มาไว้กับตน

มองในแง่ดีแล้วก็ไม่น่าจะมีอะไรเสียหาย!

ผู้คนได้เปลี่ยนความจำเจจากสีเหลืองมาเป็นสีชมพู พ่อค้าแม่ค้าก็มีโอกาสนำเสื้อยืดสีชมพูจำนวนมากมาจำหน่ายได้ทั้งปี และที่เหนือสิ่งอื่นใดคือพสกนิกรชาวไทยได้สบายใจขึ้นว่าตนได้มีโอกาสแสดงความจงรักภักดีต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีโอกาสส่งพลังใจให้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีพระพลานามัยสมบูรณ์แข็งแรง ด้วยการสวมใส่เสื้อสีเหมือนกันอีกหนึ่งปี

แต่มองอีกมุมหนึ่งแล้วกลับน่าเป็นห่วง!

เพราะหากกระแสเสื้อสีชมพูเป็นจริงเป็นจังขึ้นมาทั่วทั้งสังคม ก็เท่ากับเป็นการสื่อความหมายผิดๆ สร้างความเชื่อและปลูกฝังความคิดที่ไม่เป็นวิทยาศาตร์ให้กับผู้คนทั้งสังคม ไม่ต่างกับเหตุการณ์ความเชื่อเรื่องผีแม่ม่ายในอดีตของคนบางหมู่บ้านในภาคอิสานที่พากันแก้เคล็ดด้วยการเอาผ้าแดงมาผูกไว้ที่รั้ว หรือเอาปลัดขิกกับหุ่นไล่กามาปักไว้หน้าบ้าน เพื่อไม่ให้ผีแม่ม่ายมาเอาชีวิตของผู้ชายในบ้านไป

“กระแสเสื้อเหลือง” เป็นเรื่องที่มีเหตุผลอธิบายได้และทั่วโลกชื่นชม แต่หากก้าวไปถึง “กระแสเสื้อสีชมพู” เมื่อไร ความชื่นชมที่นานาอารยประเทศมีต่อ “ปรากฏการณ์เสื้อเหลือง” จะหมดไปทันที ต่างชาติจะหยันเอาว่าประเทศนี้นอกจากไม่ค่อยเป็นประชาธิปไตยแล้ว ยังถูกครอบงำด้วยความคิดแบบไสยศาสตร์อีกด้วย เห็นได้จากเมื่อเร็วๆ นี้ ความพยายามรวมพรรคการเมืองบางพรรคยังต้องอ้างเรื่องผีบรรพบุรุษสั่งให้มารวมกัน

การแสดงความจงรักภักดีต่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และความปรารถนาที่จะเห็นพระองค์มีพระพลานามัยสมบูรณ์แข็งแรงไม่ได้อยู่ที่การใส่เสื้อสีอะไร หากที่สำคัญอยู่ที่การทำความดี อยู่ที่การครองตนเป็นคนดีและทำหน้าที่การงานของตนให้ถูกต้องครบถ้วน และตอบแทนสังคมด้วยการเสียสละส่วนที่สามารถเสียสละได้ให้สังคม

แต่หากบุคคลหนึ่งบุคคลใดยังเชื่อในเรื่องการแก้เคล็ดด้วยสีชมพู ก็ย่อมเป็นสิทธิอันชอบธรรมที่จะทำได้ ขอเพียงแต่หน่วยงานทางราชการอย่าเป็นตัวตั้งตัวตีสนับสนุนให้มีการสื่อความหมายผิดๆ ไปสู่สังคมด้วยการชักชวนให้ผู้คนหันมาใส่เสื้อสีชมพูเท่านั้น

แต่หากทำไม่ได้จริงๆ ก็โปรดเขียนตัวอักษรกำกับไว้บนเสื้อด้วยว่า

“เป็นความเชื่อส่วนบุคคล โปรดใช้วิจารณญาณในการสวมใส่”

29 ตุลาคม 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 30 ตุลาคม 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

One best way คือวิธีการทำงานที่ดีที่สุดในการบรรลุผลสำเร็จของการทำงานในแต่ละขั้นตอนของการทำงานแต่ละชิ้น ที่ Frederick Winslow Taylor บิดาแห่งทฤษฎีวิทยาศาสตร์การจัดการ (Scientific Management)ได้เสนอแนวคิดที่ปฏิวัติการทำงานแบบดั้งเดิมนี้ไว้เมื่อเกือบร้อยปีที่ผ่านมา

การเสนอของ Taylor ได้ผ่านการทดลองอย่างเป็นวิทยาศาตร์โดยละเอียด เป็นต้นว่า การก่ออิฐให้ได้เร็วและมีคุณภาพ การเคลื่อนไหวร่างกายและอิริยาบทของคนงานต้องลดจาก 18 ท่าลงเหลือ 5 ท่า หรือการใช้พลั่วขุด คนงานที่เก่งควรใช้พลั่วยกน้ำหนักประมาณ 21 ปอนด์ จะได้งานทั้งวันมากกว่าการโหมขุดทีละ 24 ปอนด์ หรือการขุดแบบอู้งานทีละ 18 ปอนด์ เป็นต้น

ทฤษฎีของเขาแม้ในเวลานั้นมีหลายฝ่ายคัดค้าน (เพราะแน่นอนว่าไม่เคยมีทฤษฎีไหนที่สมบูรณ์แบบที่สุดและไม่เคยถูกใครคัดค้าน) แต่ทุกวันนี้ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า One best way ได้ถูกนำมาใช้เป็นหลักการบริหารจัดการในหลายบริบทของงาน และแม้การจัดรื้อระบบภายในองค์กรที่เรียกว่า Reengineering หรือการบริหารระบบคุณภาพ (Quality system management) ในยุคปัจจุบันต่างล้วนได้รับอิทธิพลแนวความคิดมาจากทฤษฎีวิทยาศาตร์การจัดการของ Taylor ทั้งสิ้น

ไม่เว้นแม้การพัฒนาประชาธิปไตยของไทยในปัจจุบัน ที่ผู้รักประชาธิปไตยควรต้องช่วยกันค้นหา One best way ออกมาให้ได้เช่นกัน!

หนึ่งปีที่ผ่านมานี้ มีการถกเถียงกันมากว่าใครกันแน่ที่พัฒนาประชาธิปไตย? และใครกันแน่ที่ทำลายประชาธิปไตย? พวกทักษิณ? หรือพวกคมช?

พวกทักษิณก็อ้างว่าพวกคมช. ทำให้ระบอบเผด็จการครองเมือง ระบอบประชาธิปไตยไทยถอยหลังเข้าคลองกลับไปอีกอย่างน้อย 15 ปี ส่วนพวกคมช. ก็อ้างว่าพวกทักษิณนั่นแหละคือเผด็จการทางรัฐสภา ทุจริตคอร์รัปชั่นและหว่านซื้อองค์กรอิสระต่างๆ ให้อยู่ใต้อาณัติของตน ทหารจึงจำเป็นต้องรัฐประหารกอบกู้ระบอบประชาธิปไตยไว้

ทั้งสองฝ่ายล้วนมีแฟนคลับไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน การเลือกข้างไม่เกิดจากจากค่านิยมทางการเมือง ก็เกิดจากผลประโยชน์ทางธุรกิจที่ตกกระทบทั้งโดยตรงและโดยอ้อม

ฝ่ายหนึ่งตะโกนว่าไม่เอารัฐประหาร ให้เอาทักษิณกลับคืนมา ในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งก็พยายามขุดรากถอนโคนระบอบทักษิณให้สิ้นซาก ไม่เช่นนั้นประชาธิปไตยจะโงหัวไม่ขึ้น

แล้ว One best way ของการพัฒนาประชาธิปไตยไทยอยู่ตรงไหนเล่า?

ถ้าการสนับสนุนตัวแทนทุนผูกขาดที่สามานย์ ใช้อำนาจรัฐมาดำเนินนโยบายที่เอื้อผลประโยชน์ให้กับตนเองและพวกพ้อง แทรกแซงองค์กรตรวจสอบในระบอบประชาธิปไตยไม่ให้ทำงานได้อย่างอิสระ และใช้อำนาจเงินจากการทุจริตคอร์รัปชั่นมาหว่านซื้อทุกสิ่งทุกอย่างเพื่อการเผด็จอำนาจที่สมบูรณ์แบบ เป็นการพัฒนาประชาธิปไตย เราก็ควรสนับสนุนให้ระบอบทักษิณกลับคืนมา

หรือถ้าการเอารถถังออกมายึดอำนาจบ้านเมือง ล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง และฉีกรัฐธรรมนูญทิ้ง ตั้งคนในกองทัพเข้าไปคุมรัฐวิสาหกิจต่างๆ ออกกฎหมายรับรองอำนาจเผด็จการและวางแผนสี่ห้าขั้นเพื่อให้การเมืองในอนาคตเป็นไปตามรูปการที่ฝ่ายยึดอำนาจต้องการ ถือเป็นการปกป้องประชาธิปไตย เราก็ควรสนับสนุนให้มีการรัฐประหารทุกครั้งที่ได้รัฐบาลไม่ดีมาบริหารประเทศ อย่างที่หลายคนในเวลานี้เตรียมใจยอมรับให้มีการรัฐประหารอีกหากการเมืองหลังการเลือกตั้งมีปัญหา

ปัญหาที่น่าคิดคือ ทั้งสองหนทางข้างต้นเป็น One best way ของการพัฒนาประชาธิปไตยจริงๆ หรือ? เผด็จการทุนผูกขาดกับเผด็จการทหาร จะสร้างประชาธิปไตยได้จริงล่ะหรือ?

ชีวิตทาสอาฟริกันคงไม่สามารถเป็นอิสระได้เพียงเพราะเปลี่ยนนายทาสจากอเมริกามาเป็นนายทาสทางยุโรป นอกเสียจากการต่อสู้เพื่อให้มีการเลิกทาส

ประชาชาติเวียดนามคงไม่สามารถกลับคืนสู่อิสรภาพและความผาสุกได้เพียงเพราะเปลี่ยนผู้ปกครองจากฝรั่งเศสมาเป็นอเมริกัน เว้นเสียแต่จะต้องต่อสู้ขับไล่ผู้รุกรานออกไป

ประชาธิปไตยไทยก็เช่นกัน คงจะไม่สามารถปกป้องและพัฒนาได้จากการเอาเผด็จการทหารมาโค่นล้มเผด็จการทุนนิยมผูกขาด หรือเอาการรัฐประหารมาไล่รัฐบาลเลว

การอดทนพัฒนาคุณภาพและจิตสำนึกทางการเมืองของประชาชนไทยให้เข้าใจและรู้เท่าทันคนเท่านั้นแหละ ที่เป็น One best way ของการพัฒนาระบอบประชาธิปไตยไทยอย่างแท้จริง อาจจะช้า อาจจะเหนื่อย แต่ก็ไม่มีเส้นทางลัดอื่น เพราะหลายสิ่งหลายอย่างในโลกนี้ก็ไม่มีเส้นทางลัดให้เดินเสมอไปเหมือนกัน

ไม่เช่นนั้น ผู้ชายวัย 29 ปีที่ชื่อ สิทธารถะ คงไม่ต้องใช้เวลากว่าสองพันหกร้อยปีที่จะทำให้สิ่งที่เขาค้นพบและถ่ายทอดให้นักบวช 5 รูปรับรู้ในป่าเล็กๆ แห่งหนึ่ง ได้รับการเผยแพร่ออกไปทั่วโลกอย่างทุกวันนี้

22 ตุลาคม 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 23 ตุลาคม 2550)

ณรงค์ฤทธิ์ ศรีรัตโนภาส
ผู้อำนวยการสำนักที่ปรึกษาร้อยชักสาม
roichaksaam@gmail.com

ซักส้าวเป็นการละเล่นของเด็กไทยสมัยโบราณ ผู้เล่นยืนหันหน้าเข้าหากัน ยื่นมือทั้งสองยึดกัน แล้วโยกแขนไปมา พร้อมทั้งร้องเพลง

การเมืองไทยวันนี้เหมือนการเล่นซักส้าว!

นอกจากเป็นการเมืองแบบเด็กเล่น คือประชาธิปไตยยังคงเตาะแตะเยาว์วัยไม่เติบใหญ่เสียที และนอกจากมือใครยาวสาวได้สาวเอา มือใครสั้นเอาเถาวัลย์ต่อเข้าแล้ว อำมาตยาธิปไตย หรือขุนนางแบบตัวจริงเสียงจริงยังมาเล่นเองอีกด้วย แต่จะเล่นให้ตัวเองหรือเล่นให้ใครนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

การลงเล่นการเมืองเองระยะหลังของขุนนางเห็นได้ชัดจากบทบาทขุนนางฝ่ายตุลาการที่ถูกขอร้องให้เข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาทางการเมืองในช่วงปลายรัฐบาลพตท.ทักษิณ ชินวัตร ตัวแทนทุนนิยมผูกขาดที่บังอาจแหงนหน้าขึ้นฟ้าเอาตาดูดาว ตามมาด้วยการโค่นล้มรัฐบาลทักษิณโดยการรัฐประหารของขุนนางฝ่ายทหาร และการร่างรัฐธรรมนูญที่เอื้ออำนาจให้แก่พวกขุนน้ำขุนนาง ปิดท้ายด้วยการเข้ามานั่งเก้าอี้รองนายกรัฐมนตรีคุมทั้งกลาโหมและมหาดไทยที่มีผลไม่มากก็น้อยต่อกระบวนการเลือกตั้งที่จะมีขึ้นของอดีตขุนนางใหญ่ฝ่ายทหารที่นำการรัฐประหารล้มรัฐบาลทักษิณ ด้วยเหตุนี้ การเมืองหลังการเลือกตั้งจะเป็นประชาธิปไตยได้แค่ไหนคงเดาได้ไม่ยาก ยิ่งไม่ต้องพูดถึงคุณภาพของตัวแสดงในเวทีการเลือกตั้งปลายปีนี้ที่ประชาชนเห็นหน้าแล้วก็แทบไม่อยากอ่านนโยบาย เพราะนอกจากพฤติกรรมการรวมตัวแยกตัวก่อนการเลือกตั้งโดยใช้ผลประโยชน์ของตนเองเป็นฐานการตัดสินใจมากกว่าอุดมการณ์ทางการเมืองแล้ว นโยบายที่พรรคการเมืองต่างๆ หาเสียงแต่ละครั้งก็แทบไม่เคยทำอะไรได้จริงจังตามสัญญาเลยสักครั้งที่ผ่านมา อนาคตของการเมืองไทยหลังการเลือกตั้งครั้งนี้จึงออกจะดูมืดมนและน่าหดหู่อยู่ไม่น้อย

หันมาดูการเมืองภาคประชาชน

ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มคนเดือนตุลา คนเดือนพฤษภา หรือคนเดือนไหน ล้วนมีคนดีมีฝีมือและมีเจตนารมณ์ที่ดีต่อชาติบ้านเมืองไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน เพียงแต่ว่าภาคประชาชนยังมีจุดอ่อนด้านวุฒิภาวะทางการเมือง (Maturity)ด้วยเหตุนี้จึงรวมตัวกันไม่ค่อยได้และบ่อยครั้งทะเลาะกันเองมากกว่าที่จะสามัคคีกันไปต่อสู้หรือบรรลุจุดมุ่งหมายที่ร่วมกัน การจัดงานรำลึก 6 ตุลา หรือ 14 ตุลา รวมทั้งงานที่คล้ายคลึงกันทำนองนี้ในระยะหลังอีกหลายงานคือหลักฐานส่วนหนึ่งที่ยืนยันความจริงข้อนี้

อย่างไรก็ดี หากเรายังเชื่อว่าการเมืองและนักการเมืองจะมีคุณภาพ ประชาชนต้องมีคุณภาพก่อนแล้ว ภาคประชาชนจะต้องสนใจพัฒนาคุณภาพของตนและองค์กรของตนอย่างจริงจัง

เพราะความหวังต่อการเปลี่ยนแปลงคุณภาพของการเมืองไทยนั้น เริ่มที่การเมืองนอกรัฐสภามากกว่าที่การเมืองในรัฐสภา

และภารกิจสำคัญประการหนึ่งของการเมืองภาคประชาชนนอกรัฐสภาอย่างประเทศไทยเรานี้ ก็คือการจัดตั้งและให้การศึกษาทางการเมืองที่ถูกต้องแก่ประชาชนอย่างอดทน ต่อเนื่อง และยาวนาน ให้ประชาชนมีความเข้าใจและความหนักแน่นมั่นคง มิใช่มีเพียงแค่อารมณ์ที่พร้อมจะปลิวไหวกระจัดกระจายเหมือนกองทรายที่ต้องลม

และที่สำคัญการเมืองภาคประชาชนต้องไม่มีพฤติกรรมที่ทำให้ใครนำไปครหานินทาได้ว่าเข้าไปแอบแฝงตักตวงผลประโยชน์โดยใช้ประชาชนบังหน้า มิเช่นนั้นการเมืองภาคประชาชนที่คนควรฝากความหวังจะกลายเป็นการเมืองแบบซักส้าวที่มีบทร้องประกอบอีกบทหนึ่งว่า

15 ตุลาคม 2550
(ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์ “สยามรัฐ” ฉบับวันที่ 16 ตุลาคม 2550)